Kwaliteitssystemen in zorginstellingen

Het werken aan een kwaliteitssysteem volgens een kwaliteitsmodel is inmiddels wijd verspreid in de gezondheidszorg. Instellingen in de verpleging, verzorging en thuiszorg, de openbare gezondheidszorg, de ambulancezorg en apotheken, maar ook in toenemende mate instellingen in de gehandicaptensector en de geestelijke gezondheidszorg hanteren de HKZ-voorwaarden als leidraad.

Auteur: Kees Ahaus
Bron: ZM Magazine


Eind 2007 werd het 1500ste HKZ-certificaat uitgereikt. In de verpleging, verzorging en thuiszorg hebben nog eens bijna 400 instellingen een bronzen, zilveren of gouden keurmerk volgens Perspekt behaald. En bijna 100 instellingen of onderdelen daarvan (voornamelijk ziekenhuizen) hebben ofwel NIAZ-accreditatie bereikt of zitten in een lopend traject1. De modellen worden gekenmerkt door verschillen (zo worden de HKZcriteria getoetst door certificerende instellingen, terwijl bij Perspekt en NIAZ wordt gewerkt met peer review op basis van een zelfevaluatie van de instelling), de bedoeling die instellingen er mee hebben verschilt dikwijls niet: men wil invulling geven aan een georganiseerde zorgvuldigheid van werken om kwaliteit te leveren.

De instellingen die hebben gekozen voor het werken met een kwaliteitsmodel hebben de volgende verwachtingen. Het kwaliteitsmodel stelt voorwaarden aan het kwaliteitssysteem, dit systeem helpt vooral om de processen in de organisatie op orde te hebben. De risico’s in die processen zijn geïnventariseerd en worden beheerst. Verantwoordelijkheden en bevoegdheden in de processen zijn benoemd. Er wordt nadruk gelegd op het werken met evidence-based richtlijnen. De apparatuur wordt periodiek op functionaliteit getoetst. Er worden eisen gesteld aan de registratie en dossiervorming. De competenties van medewerkers worden planmatig versterkt. De cliënt of patiënt wordt in het primaire proces centraal gesteld. Binnen het kwaliteitssysteem wordt de dienstverlening aan cliënten daarom met regelmaat geëvalueerd. De in- en externe audits bieden ook aanknopingspunten voor verbetering. Uitkomsten worden door de organisaties gebruikt om verbeteringen door te voeren. De pdca-cyclus (plan-do-check-act) die in de modellen sterk wordt benadrukt moet functioneren. Het betreft voorwaarden aan de organisatie die elk op zich en in samenhang nuttig zijn. Het is daarom een gerechtvaardigde verwachting van zorgverzekeraars dat instellingen bij wie zij zorg inkopen voldoen aan deze (minimum)voorwaarden.

Het overdenken van de risico’s in de zorgprocessen en het verbeteren van die processen mogen dan waardevol zijn, over kwaliteitssystemen wordt in de praktijk toch niet altijd positief gesproken. Zij zijn regelmatig niet-bedoeld bureaucratisch geworden, zijn soms doorgeschoten in de details en de op zich handige checklistfunctie is mogelijk te ver doorgevoerd voor een professional die zich toch op elk moment van de dag verantwoordelijk voelt om zijn werk goed te doen. De kwaliteitssystemen zoals ze zijn ingevoerd dreigen soms op afstand te staan van de realiteit. Zij bevorderen misschien zorgvuldige registratie en het naleven van regels, maar helpen ze nu echt bij het leveren van (een betere) kwaliteit in de interactie van professional en cliënt of patiënt? En als het kwaliteitssysteem eenmaal is opgezet, valt het niet mee om dit systeem levend te houden; de audits zijn dikwijls te weinig inspirerend, waarderend en lerend om te dienen als onderhoudsmechanisme. Een goede vorm van onderhoud van een kwaliteitssysteem is daarom misschien wel de vernieuwing ervan. De nieuwe ontwikkelingen die op de zorginstellingen afkomen kunnen inhoud geven aan die vernieuwing.

Dit artikel beoogt om enkele van die nieuwe ontwikkelingen op een rij te zetten. Vervolgens wordt ingegaan op de belangrijke vraag naar de werkzaamheid van kwaliteitsmodellen. Tenslotte wordt betoogd dat kwaliteit slechts kan worden bereikt via een én-én benadering: én beheersen van processen, én sturen op uitkomstindicatoren én voeren van een zingevende dialoog over keuzes op de werkvloer over wat goede zorg is in de interactie tussen zorgverlener en cliënt of patiënt. De elementen van zo’n én-én benadering zijn namelijk onlosmakelijk aan elkaar verbonden en passen bij elkaar aanvullende, niet uitsluitende paradigma’s.

Download hier het hele artikel van Kees Ahaus uit ZMMagazine met de titel 'Kwaliteitssystemen in zorginstellingen'.


 
Home  

Terug

Share

De Week van Kwaliteitsmanagement is het platform van en voor proces- en kwaliteitsprofessionals. De meest recente editie vond plaats van 7 t/m 11 oktober 2013

Deel DWvK binnen uw netwerk:


Blijf op de hoogte